BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Powitani tajemniczymi słowami Plutona, Dante i Wergili wchodzą do czwartego kręgu piekła, w którym cierpią dusze ludzi chciwych i rozrzutnych. W piątym kręgu poeci spotykają potępionych za gniew, zazdrość, pychę i pesymistów.

1
   „Pape Satan, Pape Satan, aleppe!" —

Zaryczał Plutus ze swej chrypłej krtani;

A On, wszystkiego świadom: „Niech cię ślepe

4
   Strachy nie zwodzą — mówił — bo szatani,

Choć wielką mają władzę, nie przekażą,

Byś nie miał zstąpić z tych skał do otchłani".

7
   Potem do wzdętych gęb zwrócił się twarzą,

Wykrzyknął: „Zamilcz mi, wilku przeklęty.

Sam w sobie żrej się zaciekłością wrażą.

10
   Wara koniecznej drodze czynić wstręty;

Życząjej w górze, gdzie nad nieowładną

Zgrają wziął pomstę niegdyś Michał święty!"

13
   Jak jednym razem zwiną się i padną

Żagle, skoro maszt przełamie się w połu,

Tak padł złośliwy potwór; a my na dno

16
   Czwartego zatem zstąpiliśmy dołu,

Głębiej się drążąc w bolesne dziedziny,

Co wszystko świata złe mieszczą pospołu.

19
   O Sądzie Boży! Mogłżeby kto iny

Skupić tak razem przeliczne męczarnie?

Przecz nas tak sieką nasze własne winy?...

22
   Jak nad Charybdą fal spienione psiarnie

Ławą wypadną i na siebie skoczą,

Tak się w tym lochu tłum na tłumy garnie.

25
   Liczniejsze, niźli indziej, tu się tłoczą

Zgraje i, wyjąc, wszystkiej piersi mocą

Ogromne głazy przeciw sobie toczą.

28
   Prąc, wpadną na się, potem się obrócą

I cofną, w groźnym wciąż łając pomruku:

„Po co wstrzymujesz?" — „A ty piszczysz po co?"

31
   Tak po pierściennej drogi ciemnym łuku

Z obu stron dążą na kres przeciwległy,

Śród ciągłych obelg i głazów postuku.

34
   Zaledwie swoje półkole obiegły,

Znów się wracają zgięte kształty cieni:

Więc łzy współczucia rzęsę mi obiegły.

37
   „Mistrzu mój — rzekłem —jak się lud ten mieni?

Z kościoła przyszli czy z klasztornej celi

Owi na lewo, wszyscy podgoleni?"

40
   A Mistrz mój na to: „Wszyscy oni mieli

Umysł tak kosy za ziemskiego trwania,

Że w dóbr rządzeniu miary zapomnieli,

43
   Co łacno z psiego wysłyszysz łajania,

Gdy się na krańcach przeciwnych odwiną,

Dokąd ich zbrodnia przeciwna pogania.

46
   Owi, co nagą łyskają łysiną,

To kardynali, papieże, kapłani,

Grzesznego chciwstwa obarczeni winą".

49
   Więc ja: „Mistrzu mój, tuszę, że w otchłani

Rozpoznam kogoś z gromady nikczemnej

Tych, co są taką winą pokalani?"

52
   A on mi rzecze: „Szukać trud daremny;

Pozacierany w bycie ladajakiem

Kształt ich twym oczom i tu będzie ciemny.

55
   Na wieki tłuc się będą onym szlakiem,

Aż dzień ostatni wszystkich odmogili:

Tych łysków i tych z zamkniętym kułakiem.

58
   Że źle dawali i że źle dzierżyli,

Raju nie dojdą, na wieczne poswarki

Skazani, jako w tej oglądasz chwili.

61
   Patrz, synu, jaki bierze termin szparki

Mienie, fortuny dziecię, co dlań ludzie

Ustawną pracą wysilają barki.

64
   Ot, wszystko złoto, jeszcze skryte w rudzie

Lub już dobyte, nie ulży strudzonej

Duszy, ażeby odpoczęła w trudzie".

67
   „Mistrzu, w tym jeszcze chcę być pouczony:

Fortuna i jej dziwne kołowroty

Czym są, że piękny świat tak wzięły w szpony?

70
   A on mi na to: „O głupie istoty,

Nieświadomości i nieuctwa dzieci!

Posłuchaj, że cię wywiodę z ciemnoty:

73
   Ten, czyja wiedza blask najwyższy nieci,

Stworzył niebiosa i tych, co je wodzą

Tak, że część każda każdej cząstce świeci,

76
   A światła wszędy równo się rozchodzą;

Podobnie ziemskim blaskom, ziemskiej doli

Nadał mistrzynię, która za swą wodzą

79
   Znikome dobra wciąż obsyła w kolej

Z ludów na ludy, z rodzin na rodziny,

A której ludzki rozum nie zniewoli.

82
   Jeden szczep rośnie, gdy drugi w perzyny

Pada, jak losem władczyni przyniesie,

Której sąd skryty, by wąż pośród trzciny.

85
   Próżno wasz rozum jej przeciwić chce się;

Ona przeziera, roztrząsa, rozstrzyga,

Jak każdy inny Wied w swoim zakresie.

88
   Ciągle jest w ruchu, nigdy nie ostyga,

Z koniecznych przyczyn nieodmiennie chyża

I stąd tak często dola dolę ściga.

91
   Oto fortuna, której: »Winna krzyża!« —

Woła niejeden, zamiast sławić raczej,

I krzywdzącymi słowy ją poniża.

94
   Lecz ona, szczęsna, ucha dać nie raczy

I między innych pierwotworów grono

Błogosławione swoje biegi znaczy.

97
   Na większą litość gotuj teraz łono:

Gwiazdy, co wzeszły, gdym wyruszał, nisko

Już stoją, a nam żmudzić zabroniono".

100
   Tuśmy przecięli doliny kolisko

I ponad źródłem wyszli, co się pieni,

Padając w ryte swym pędem łożysko.

103
   Woda w nim czarna, lecz krwawo się mieni;

Za czym tą nową drogą w głąb pieczary

Szliśmy, mętnymi nurty prowadzeni.

106
   Ta smutna struga brzeg podmywa szary,

Jadem ziejący i w bagno rozwlekły,

Styksem nazwane; gdym w te zakamary

109
   Rzucił spojrzenie, ujrzałem ociekły

Błotem ogromny lud z nagimi ciały

I z twarzą srogą, jakby z gniewu wściekły.

112
   Już nie rękoma na się uderzały

Duchy: nogami i piersią, i głową;

Zębami siebie darły na kawały.

115
   Tu dobry Mistrz mój rzecze do mnie: „Owo

Ci, których w świecie złość przemogła licha;

I to wiedz pewnie, że tam, pod osnową

118
   Mokradła, równie mnóstwo ludu wzdycha;

Gdziekolwiek okiem rzucisz po przestrzeni,

Poznasz po bańkach, które nurt wypycha,

121
   Brnąc, jęczą: »Smutkiem byliśmy karmieni

Na lubym świecie, który się weseli

W słońcu; gnuśnymi dymy napełnieni,

124
   Więc smutek żre nas w tej błotnej topieli!« —

Tak odzywają się w bagnie bełkotem,

Co zajękliwie pluska im z gardzieli".

127
   Okrążyliśmy moczar wokół potem,

Z prawej dół mając, a z lewej wybrzeże,

I poglądali na ciekących błotem,

130
   Ażeśmy przyszli pod jakowąś wieżę.

<<< >>>