BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Na pustynnej równinie trzeciego jaru siódmego kręgu cierpią smagani ognistym deszczem bluźniercy przeciw Bogu. Wśród nich poeci spotykają Kapaneosa, króla greckiego. Kontynuując wędrówkę, Wergili wyjaśnia Dantemu pochodzenie rzek piekelnych.

1
   Przejął mię taki żal rodzinnej ziemi,

Żem zebrał liście i oddał je pniowi,

Który stał z usty od skarg zemdlonemi.

4
   Przyszliśmy w miejsce, co miedzę stanowi

Trzeciego kręgu i modłą cierpienia

Okropnie świadczy bożemu gniewowi.

7
   Dla dokładnego rzeczy wyjaśnienia

Powiem: na suche przyszliśmy ugory,

Gdzie żadne ziele nie puści korzenia.

10
   Wkoło nich smutny las i ptasie zmory,

Sam okolony wstrętnymi ukropy;

Na skraju krok nasz zatrzymujem skory.

13
   Spostrzegam miałkie, piaskowe zatopy;

Tak owe muszą wyglądać pustynie,

Skróś których brnęły Katonowe stopy.

16
   O boża zemsto, jakże cię uczynię

Straszną grzesznikom, kiedy im ukażę,

Co się mym oczom odsłoniło ninie!

19
   Zgraje dusz nagich ujrzałem; nędzarze

Płaczem żałosnym wszyscy zawodzili,

Różnymi kształty w jednej cierpiąc karze.

22
   Ci na wznak w piasku położeni wyli,

Ci z sterczącymi siedzieli kolany,

Ci ustawicznie tam i sam chodzili.

25
   Liczniejszy był tłum na chody skazany;

Mniejszy tych, którzy leżeli pokotem,

Lecz język mieli bardziej rozpętany.

28
   Na step piaskowy płomienistym miotem

Padały żaru rozczepione kiście,

Jako na ciszy w górach, równym lotem.

31
   Tak Aleksander w Indiach ognio-liście

Widział lecące na ludzi i konie,

Przy ziemi jeszcze płonące jarzyście.

34
   Za czym je kazał deptać na wygonie,

Jako że łacniej zarzewie się zgłuszy,

Póki osobno, a nie w kupie płonie.

37
   Podobnie tutaj wieczny ogień prószy,

A piach się żarzy tak, jak się sczerwienia

Próchno od skałki, i zwiększa katuszy.

40
   Nędzne ramiona, młyńcem bez wytchnienia

Trzepiąc się, bronią ciała złudnej kory

Od kąsań zawsze świeżego płomienia.

43
   „Mistrzu — zacząłem — co wszystkie przekory

Piekielne zwalczasz, prócz tej, którą duchy

Stawiały hardzie u Disa komory:

46
   Kto jest ten olbrzym dumny i bezruchy,

Co się w kłąb zwinął, ani się nie miota,

Jakby nie mięknął pod żarkimi puchy?"

49
   Na dźwięk mej mowy olbrzym zadygota;

Poczuł, że o nim się pytam, i rzecze:

„Takim po śmierci, jaki za żywota.

52
   I choćby ten, co piorunowe miecze

Kuje dla Zewsa, który w te otchłanie

Strącił mię, ciało przebiwszy człowiecze;

55
   I choćby wszyscy pomdleli tytanie

Zamknięci w kuźni Mongibelu czarnej;

Choćby Zews wołał znów: »Bywaj, Wulkanie!...«

58
   I choćby mię znów, jak w elementarnej

Bitwie pod Flegrą, ciął śmiertelnym ciosem,

Smak jego zemsty jeszcze byłby marny!"

61
   Tedy zawołał Mistrz mój wielkim głosem,

Jakom go jeszcze nie słyszał w tej dobie:

„O Kapaneo, sprawiedliwym losem

64
   Za kata pycha własna służy tobie,

Bo żadna boleść nie dorówna wrażej

Szałowi dumy w piasków parnym żłobie!"

67
   Obrócił ku mnie łagodniejszej twarzy:

„To jeden z siedmi — rzekł — co wznieśli bronie

Przeciwko Tebom; Boga lekceważy,

70
   Jak dawniej nie chciał trwać w jego zakonie;

Własna mu krnąbrność najciężej dolega,

Słuszny, jak rzekłem, szał wzniecając w łonie.

73
   Teraz pójdź za mną, a niech się wystrzega

Stopa wysunąć na żarkie piaszczyska;

Idź tuż pod lasem, trzymając się brzega".

76
   Milcząc my doszli aż tam, gdzie wytryska

Potoczek źródłem ukrytym w gęstwinie;

Strach wspomnieć krwawy nurt, co w nim się ciska.

79
   Jak w Bulicame struga waru płonie,

Który grzesznice niżej w dzbany biorą,

Tak zdrój ów płynął przez piasków pustynię,

82
   Kamienną stoki i dno kryjąc korą;

Tędy spojrzałem, rozumiejąc k'rzeczy,

Że to jest droga pośród pól, co gorą.

85
   „Z wszystkich aż dotąd zjawionych ci rzeczy,

Odkąd za groźne weszliśmy podwoje,

Których przystępu żadna moc nie przeczy,

88
   Godniejszej oczy nie spotkały twoje

Niźli ten strumień, obecnie widomy,

Na którym gasną ogniopłatków roje".

91
   Tak mówił do mnie; za czym ja łakomy

Proszę, aby już nie skąpił mi strawy,

Do której takiej nabrałem oskomy.

94
   „Leżą śród morza puste lądów ławy —

Mówił Mistrz — ostrów Kretą się nazywa;

Za jego króla świat był cny i prawy.

97
   Tam góra Ida, bywało, opływa

W wody i gaje, w łąki pełne krasy;

Dziś ona martwa, niby rzecz nieżywa.

100
   Kolebką Zewsa była w tamte czasy,

Gdy Rei strzec go przed ojcem wypadło;

Płacz dziecka kryły Kuretów hałasy.

103
   Śród góry sterczy olbrzymie widziadło:

Starzec, w Damiatę plecyma podany,

A w Rzym wpatrzony, niby we zwierciadło.

106
   Głowa z litego złota, bez odmiany;

Srebrne ramiona i barki olbrzyma,

Stąd do rozkracza z mosiądzu jest lany.

109
   Nogi z żelaza, w którym skazy nie ma;

Jedynie prawa stopa z terakoty,

Lecz ona cały gmach na sobie trzyma.

112
   Wszystek pęknięty oprócz głowy złotej,

Którym pęknięciem łzy ustawnie płyną;

Złączone żłobią wnętrze onej groty

115
   I z góry spadłszy biegną tą doliną:

Z nich się Acheron, Styks, Flegeton rodzi.

Potem wpłynąwszy w ciasny wąwóz giną,

118
   Tam zapadając, skąd się już nie schodzi;

Ujrzysz je zlane w zmarzłe topieliska

Kocytu; tu ich wspomnieć się nie godzi".

121
   Na to ja: „Skoro strumień ten wytryska,

Jak mówisz, pośród ziemskiego padołu,

Czemuż dopiero tu widzim go z bliska?"

124
   „Miejsce to, jak wiesz, ma formę okołu,

A choć już drogi zbiegłeś kawał spory,

Ciągle na lewo idąc i ku dołu,

127
   Jeszcześ w krąg całej nie zwiedził komory;

Więc gdy rzecz nowa zjawia się na oczy,

Strzeż się objawiać podziw każdej pory".

130
   „Gdzież — pytam — rzeka Letejska sio toczy,

O której milczysz? Gdzie Flegeton łzawy

Zlany z wód, które owy kolos broczy?"

133
   „Cieszy mię — odrzekł — twój umysł ciekawy;

Lecz nazwa rzeki, w której płyną wary,

Już była winna wskazać strumień krwawy.

136
   Letę obaczysz, gdy z piekieł pieczary

Wyjdziesz; w niej myć się chodzi duch człowieczy,

Skoro okupi grzechy pełnią kary".

139
   I dodał: „Z lasem pożegnać się k'rzeczy;

Teraz pójdź za mną po skalnej cembrzynie,

Co ci przed spieką stopy ubezpieczy:

142
   Nad nią żar ogniów padających ginie".

<<< >>>